സന്തോഷം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള തലച്ചോറിന്റെ ശേഷി |സന്തോഷത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയ അടിസ്ഥാനം എന്താണ്?

* ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധികളിൽ പോലും ചിലർ പുഞ്ചിരിയോടെ മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ, എന്തുകൊണ്ടാണ് ചിലർ ചെറിയ തിരിച്ചടികളിൽ പോലും തളർന്നുപോകുന്നത് ?

* സന്തോഷം നമുക്ക് ജന്മനാ ലഭിക്കുന്ന ഒന്നാണോ?

* പണം, വിജയം, പ്രശസ്തി, ഭാഗ്യം എന്നിവയാൽ സന്തോഷം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് നാഡീശാസ്ത്രം നൽകുന്ന ഉത്തരം അതിശയകരമാണ്. സന്തോഷം എന്നത് കേവലം ഒരു മാനസികാവസ്ഥയല്ല – അത് തലച്ചോറിൽ നടക്കുന്ന ജൈവ-രാസപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമാണ്. ഇത് നമ്മുടെ തലച്ചോറിനുള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു മനോഹരമായ “ജൈവ ഫാർമസി” പോലെ പ്രവർത്തിച്ച് മാനസികാവസ്ഥ, പ്രചോദനം, ആത്മവിശ്വാസം, ബന്ധങ്ങൾ, സമ്മർദത്തെ നേരിടാനുള്ള കഴിവ്, ഉറക്കത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം, പ്രതിരോധശേഷി, ദീർഘായുസ്സ് എന്നിവയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ശക്തമായ രാസവസ്തുക്കൾ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നു.

ഏറ്റവും അത്ഭുതകരമായ ഭാഗം എന്താണെന്നോ?

അത്ഭുതകരമായ ഈ ജൈവഫാർമസിയെ സ്വാധീനിക്കാൻ നമുക്ക് എല്ലാ ദിവസവും അവസരമുണ്ടെന്നതാണ്. അതിന് പണമോ വിലകൂടിയ ചികിത്സകളോ ആവശ്യമില്ല. ചെറിയ ശീലങ്ങളും ചിന്തകളും ജീവിതരീതിയിലെ ലളിതമായ മാറ്റങ്ങളും മതി.

ഡോപാമൈൻ, ഓക്സിടോസിൻ, സെറോടോണിൻ, എൻഡോർഫിനുകൾ – നമ്മുടെ വൈകാരിക ക്ഷേമത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും രൂപപ്പെടുത്തുന്ന നാല് ശ്രദ്ധേയമായ “ഫീൽ-ഗുഡ് കെമിക്കലുകൾ” ശാസ്ത്രജ്ഞർ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയെ സന്തോഷകരമായ തലച്ചോറിന്റെ നാല് തൂണുകളായി കരുതുക. ഇവ സന്തുലിതമായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ജീവിതം കൂടുതൽ അർത്ഥപൂർണ്ണവും ഊർജ്ജസ്വലവും പ്രത്യാശ നിറഞ്ഞതുമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതേസമയം സന്തുലിതാവസ്ഥ തെറ്റുമ്പോൾ, മനോഹരമായ നിമിഷങ്ങൾ പോലും ശൂന്യമായി തോന്നിയേക്കാം. നമ്മുടെ തലച്ചോറിനുള്ളിൽ നിശബ്ദമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവിശ്വസനീയമായ ടീമിനെ ( Team DOSE) നമുക്ക് പരിചയപ്പെടാം.

D- Dopamine- ( Reward Hormone)

O- Oxytocin- ( Love Hormone)

S- Serotonin- ( Leadership Hormone)

E- Endorphin -( Happiness Hormone)

1. ഡോപാമൈൻ – സ്വപ്നങ്ങൾ സാധ്യമാക്കുന്ന രാസവസ്തു

മാസങ്ങളുടെ കഠിനാധ്വാനത്തിന് ശേഷം നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ച നിമിഷം? പരീക്ഷയിൽ മികച്ച വിജയം നേടിയപ്പോൾ? സ്വപ്ന ജോലി സ്വന്തമാക്കിയപ്പോൾ? ഏറെ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞ ഒരു പ്രോജക്റ്റ് പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ? അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി അവസാന ടിക്ക് അടിച്ചപ്പോൾ? അപ്പോഴൊക്കെ അനുഭവപ്പെടുന്ന ആ സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും—ആ നേട്ടങ്ങളുടെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഡോപാമൈൻ ആണ്.

‘റിവാർഡ് ഹോർമോൺ’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഡോപാമൈൻ, തലച്ചോറിന്റെ പ്രതിഫല സംവിധാനത്തിലെ പ്രധാന ഘടകമാണ്. “നന്നായി ചെയ്തു… ഇനിയും മുന്നോട്ട് പോവൂ” എന്ന സന്ദേശമാണ് അത് തലച്ചോറിന് നൽകുന്നത്. അഭിലാഷം, ജിജ്ഞാസ, ശ്രദ്ധ, പഠനശേഷി, സ്ഥിരോത്സാഹം എന്നിവയ്ക്ക് ഊർജ്ജം പകരുന്ന ഈ രാസവസ്തുവാണ് സംരംഭകരുടെയും കായികതാരങ്ങളുടെയും കലാകാരന്മാരുടെയും ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും വിദ്യാർഥികളുടെയും വിജയത്തിന് പിന്നിലെ അദൃശ്യ ശക്തി. എന്നാൽ ഡോപാമൈന്റെ അളവ് കുറയുമ്പോൾ, ജീവിതം മന്ദഗതിയിലാകുന്നു. പ്രചോദനം നഷ്ടപ്പെടുക, ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുക, ക്ഷീണം അനുഭവപ്പെടുക, നേടിയ നേട്ടങ്ങളിൽ പോലും സന്തോഷം കണ്ടെത്താൻ കഴിയാതിരിക്കുക തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകൾ ഉണ്ടാകാം.

ഡോപാമൈനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും നല്ല വാർത്തയെന്തെന്നാൽ, അത് ആരോഗ്യകരമായ രീതിയിൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് അത്ര ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കാര്യമല്ലയെന്നതാണ്.

* വലിയ ലക്ഷ്യങ്ങളെ വിവിധ ചെറിയ വിജയങ്ങളാക്കി മാറ്റുക.

* പതിവായി വ്യായാമം ചെയ്യുക.

* പുതിയ എന്തെങ്കിലും പഠിക്കുക.

* പ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിക്കുക.

* നന്നായി ഉറങ്ങുക.

* പൂർണ്ണതയ്ക്കായി ( Perfection) കാത്തിരിക്കുന്നതിനുപകരം ഓരോ നേട്ടവും ആഘോഷിക്കുക.

# എന്നാൽ ഒരു മുന്നറിയിപ്പുമുണ്ട്.

സോഷ്യൽ മീഡിയ, ചൂതാട്ടം, മദ്യം, നിക്കോട്ടിൻ, ആസക്തി ഉളവാക്കുന്ന മരുന്നുകൾ എന്നിവ തലച്ചോറിൽ കൃത്രിമ ഡോപാമൈൻ നിറയ്ക്കും. കാലക്രമേണ, തലച്ചോറിന് പ്രതികരണശേഷി കുറയുകയും സാധാരണ ജീവിതം മങ്ങിയതായി തോന്നുകയും ചെയ്യുന്നു. ആസക്തി ആരോഗ്യത്തെ മാത്രമല്ല – സന്തോഷത്തെയും കവർന്നെടുക്കുന്നതിന്റെ ഒരു കാരണമിതാണ്.

2.ഓക്സിടോസിൻ – നമ്മെ മനുഷ്യനാക്കുന്ന രാസവസ്തു

അമ്മയുടെ നെഞ്ചോട് ചേർന്ന് സമാധാനത്തോടെ ഉറങ്ങുന്ന ഒരു നവജാതശിശുവിനെ സങ്കൽപ്പിക്കുക. അതുപോലെത്തന്നെ ബിരുദദാനച്ചടങ്ങിന് ശേഷം അഭിമാനത്തോടെ മകളെ ചേർത്ത് പിടിക്കുന്ന ഒരു അച്ഛൻ… വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം കണ്ടുമുട്ടി പൊട്ടിച്ചിരിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾ… പേരക്കുട്ടിയുടെ കുഞ്ഞുകൈ മുറുകെ പിടിച്ച് സ്നേഹം പങ്കിടുന്ന ഒരു മുത്തച്ഛൻ…

ഇത്തരം ഹൃദയസ്പർശിയായ നിമിഷങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ നിശ്ശബ്ദമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഓക്സിറ്റോസിൻ ആണ്. ‘സ്നേഹത്തിന്റെ ഹോർമോൺ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ബന്ധങ്ങളുടെ ഹോർമോൺ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത്, മനുഷ്യർക്കിടയിൽ വിശ്വാസവും വൈകാരിക അടുപ്പവും വളർത്തുന്ന പ്രധാന ഹോർമോണാണ്. വിശ്വാസം, വൈകാരിക ബന്ധം, ദയ, അനുകമ്പ, ഉടമസ്ഥത എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഓക്സിറ്റോസിൻ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു.

രസകരമെന്നു പറയട്ടെ, ദീർഘവും ആരോഗ്യകരവുമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാന ഘടകങ്ങളിലൊന്ന് സമ്പത്തോ പദവിയോ അല്ല; അർഥവത്തായ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളാണ്.

* സ്നേഹത്തോടെയുള്ള ഒരു ആലിംഗനം

* ആത്മാർത്ഥമായ ഒരു അഭിനന്ദനം

* ഒരാളുടെ കൈ പിടിക്കുന്നത്.

* അപരിചിതനായ ഒരാളെ സഹായിക്കുന്നത്

* കുട്ടിയോടൊപ്പം കളിക്കുന്നത്

* പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുന്നത്

* “നന്ദി” പറയുന്നത്

ഈ ലളിതമായ പ്രവൃത്തികൾ തലച്ചോറിനുള്ള ശക്തമായ മരുന്നുകളാണ്. സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെ ഈ കാലത്ത് പലർക്കും ആയിരക്കണക്കിന് ഫോളോവേഴ്‌സ് ഉണ്ടായിരിക്കാം, പക്ഷേ എന്നാൽ യഥാർഥത്തിൽ മനസ്സ് തുറന്ന് സംസാരിക്കാനും സന്തോഷവും സങ്കടവും പങ്കുവെക്കാനും കഴിയുന്ന ബന്ധങ്ങൾ വളരെ കുറവാണ്. നമ്മുടെ തലച്ചോറ് ഫോളോവേഴ്‌സിന്റെ എണ്ണം കണക്കാക്കുന്നില്ല; ആത്മാർഥമായ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ആഴമാണ് അത് വിലമതിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, യഥാർഥ സന്തോഷം വെർച്വൽ ജനപ്രീതിയിലല്ല, ഹൃദയത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ബന്ധങ്ങളിലാണ്.

3. സെറോടോണിൻ – ആന്തരിക സമാധാനത്തിന്റെ രാസവസ്തു

കടലിനു മുകളിലൂടെ ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെ നിശ്ശബ്ദമായി നോക്കിനിന്നപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് എത്രമാത്രം ശാന്തത അനുഭവപ്പെടുന്നുവെന്ന് നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടോ? മഴയ്ക്കുശേഷം നനഞ്ഞ പുല്ലിലൂടെ നഗ്നപാദനായി നടക്കുമ്പോഴോ, പ്രാർഥനയിലോ ധ്യാനത്തിലോ മുഴുകി മനസ്സ് ശാന്തമാകുമ്പോഴോ അനുഭവപ്പെടുന്ന ആ ആഴത്തിലുള്ള സമാധാനത്തിനും സംതൃപ്തിക്കും പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് സെറോടോണിൻ ആണ്. ഈ ഹോർമോൺ, “നേതൃത്വ ഹോർമോൺ” എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

സെറോടോണിൻ മാനസികാവസ്ഥയെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നു, ഉറക്കം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു, ഓർമ്മശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, ദഹനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, ഉത്കണ്ഠ കുറയ്ക്കുന്നു. സെറോടോണിന്റെ അളവ് കുറയുമ്പോൾ വിഷാദം, അസ്വസ്ഥത, അമിത ക്ഷോഭം, ഉറക്കക്കുറവ്, വൈകാരിക അസ്ഥിരത തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിക്കും.

ഭാഗ്യവശാൽ, സെറോടോണിൻ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ലളിതമായ വഴികൾ പ്രകൃതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.

* രാവിലെ കുറച്ചുസമയം സൂര്യപ്രകാശം ഏൽക്കുക (മാസങ്ങളോളം സൂര്യോദയം ഉണ്ടാകാത്ത ചില രാജ്യങ്ങളിൽ വിഷാദരോഗം രൂക്ഷമാകാറുണ്ട്. ഇതിന് പ്രധാന കാരണം സെറോടോണിന്റെ കുറവാണ്.)

* മരങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ നടക്കുക

* ദിവസവും കൃതജ്ഞത പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ശീലം വളർത്തുക

* ധ്യാനിക്കുക.

* നിങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിക്കുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആളുകളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുക

* ആരോഗ്യകരവും സമീകൃതവുമായ ഭക്ഷണം ശീലമാക്കുക. 90% സെറോടോണിനും കുടലിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ബ്രൗൺ റൈസ്, തൈര്, വാഴപ്പഴം, അയല പോലുള്ള മത്സ്യം അല്ലെങ്കിൽ മുട്ട തുടങ്ങി ട്രിപ്റ്റോഫാൻ സമ്പുഷ്ടമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ സെറോടോണിൻ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും

* ക്രമവും ശരിയായതുമായ ഉറക്കം നിലനിർത്തുക.

ചിലപ്പോൾ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ആന്റീഡിപ്രസന്റ് ഒരു ഫാർമസിയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കില്ല. അത് ഒരു മനോഹരമായ സൂര്യോദയത്തിലും, പ്രകൃതിയിലൂടെയുള്ള ശാന്തമായ ഒരു നടത്തത്തിലും, കൃതജ്ഞത നിറഞ്ഞ ഒരു മനസ്സിലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു!

4. എൻഡോർഫിൻസ് – ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക വേദനസംഹാരികൾ

രാവിലെ നടത്തം കഴിഞ്ഞ് ആളുകൾ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മടങ്ങുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ആലോചിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അല്ലെങ്കിൽ ചിരി നമ്മെ ഭാരം കുറഞ്ഞവരാക്കി മാറ്റുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അതിനുള്ള ഉത്തരം എൻഡോർഫിൻസ് എന്ന “സന്തോഷ ഹോർമോൺ” ആണ്.

എൻഡോർഫിൻസ് ശരീരത്തിന്റെ വേദന കുറയ്ക്കുന്ന രാസവസ്തുക്കളാണ്. അവ ശാരീരിക വേദന കുറയ്ക്കുന്നു, സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുന്നു, മനസ്സിനെ വിശ്രമിപ്പിക്കുന്നു, ക്ഷേമബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ വ്യായാമം ചെയ്യുമ്പോഴോ, നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോഴോ, ചിരിക്കുമ്പോഴോ, പാടുമ്പോഴോ, നീന്തുമ്പോഴോ, സൈക്കിൾ ചവിട്ടുമ്പോഴോ, അല്ലെങ്കിൽ മിതമായ അളവിൽ ഡാർക്ക് ചോക്ലേറ്റ് ആസ്വദിക്കുമ്പോഴോ അവ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് മെഡിക്കൽ സയൻസ് “വ്യായാമം ഔഷധമെന്ന്” വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

വ്യായാമം പേശികളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക മാത്രമല്ല – ഇത് തലച്ചോറിന്റെ രസതന്ത്രത്തെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ദിവസവും ഇരുപത് മുതൽ മുപ്പത് മിനിറ്റ് വരെ വേഗത്തിലുള്ള നടത്തം പോലും മാനസികാവസ്ഥയെ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ഹൃദ്രോഗം, പ്രമേഹം, വിഷാദം, ഡിമെൻഷ്യ എന്നിവയുടെ സാധ്യത കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സന്തോഷത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ രഹസ്യം

പലരും വലിയ വീടുകളിലും, ഉയർന്ന ശമ്പളത്തിലും, ആഡംബര കാറുകളിലും, സാമൂഹിക പദവിയിലും സന്തോഷം തേടി ജീവിതം ചെലവഴിക്കുന്നു. എന്നാൽ പ്രശസ്തിയും ഭാഗ്യവും മാത്രം മനസ്സമാധാനം ഉറപ്പാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ചരിത്രം നമ്മെ ആവർത്തിച്ച് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. നമ്മുടെ തലച്ചോറ് അതിലും ആഴത്തിലുള്ള ചില കാര്യങ്ങളെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്

നല്ല ഉദ്ദേശ്യം. സ്നേഹം. ചലനം. ബന്ധം. കൃതജ്ഞത. ഗുണമേന്മയുള്ള ഉറക്കം. ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണം. അർത്ഥവത്തായ ജോലി. ദയാപ്രവൃത്തികൾ. ഇവയൊക്കെ ജീവിതത്തെ നിശ്ശബ്ദമായി രൂപപ്പെടുത്തുന്ന നാല് ‘സന്തോഷ രാസവസ്തുക്കളുടെ’ ആരോഗ്യം നിർണ്ണയിക്കുന്നത് നമ്മുടെ ദൈനംദിന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളാണ്.

ഒരു ന്യൂറോ സർജൻ എന്ന നിലയിൽ, ആഴത്തിൽ സ്പർശിക്കുന്ന ചിലത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്. സങ്കീർണ്ണമായ മസ്തിഷ്ക ശസ്ത്രക്രിയകൾക്കുശേഷം രോഗികൾ സുഖം പ്രാപിക്കുന്ന നിമിഷങ്ങളിൽ, അവർ അപൂർവ്വമായേ സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചോ സ്വത്തുക്കളെക്കുറിച്ചോ ചോദിക്കാറുള്ളൂ!

“എനിക്ക് വീണ്ടും നടക്കാൻ കഴിയുമോ?”

“എന്റെ കുട്ടികളെ വീണ്ടും ചേർത്തുപിടിക്കാൻ കഴിയുമോ?”

“സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം വീണ്ടും ചിരിക്കാനാകുമോ?”

“ജോലിയിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകാൻ കഴിയുമോ?”

“ഇനിയും ഒരു സൂര്യോദയം കാണാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടാകുമോ?”

എന്നിങ്ങനെ അവർ ചോദിക്കുന്നത് ഞാൻ പലപ്പോഴും ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് പ്രധാനമെന്ന് ആ നിമിഷങ്ങൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ഒരുപക്ഷേ സന്തോഷം ഒരിക്കലും പിന്തുടരേണ്ട ഒന്നായിരുന്നില്ല, നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന രീതി, സ്നേഹിക്കൽ, ചലനം, പരസ്പരം പരിപാലിക്കൽ എന്നിവയിലൂടെ അത് നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കം സൃഷ്ടിക്കാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒന്നായിരിക്കാം.

ഞാൻ ശ്രദ്ധിച്ച മറ്റൊരു രസകരമായ വസ്തുത, സ്വാഭാവികമായി പോസിറ്റീവ് മനോഭാവം പുലർത്തുകയും പ്രത്യാശ കൈവിടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രോഗികൾ പലപ്പോഴും അസാധാരണമായ മാനസിക പ്രതിരോധശേഷി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. ചികിത്സയോട് കൂടുതൽ നന്നായി പ്രതികരിക്കാനും രോഗത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ കരകയറാനും അവർക്ക് സാധിക്കുന്നതായി പല സന്ദർഭങ്ങളിലും കാണാനാകുന്നു.

നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ‘സന്തോഷ ഔഷധശാല’ മറ്റെവിടെയുമല്ല, നമ്മുടെ സ്വന്തം തലച്ചോറിലാണ്. ദിവസവും അതിനെ സംരക്ഷിക്കുക, അത് നിങ്ങൾക്ക് ആരോഗ്യകരമായ ഒരു ശരീരം, കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ള മനസ്സ്, ശക്തമായ ബന്ധങ്ങൾ, കൂടുതൽ സമ്പന്നവും സന്തോഷകരവുമായ ജീവിതം എന്നിവ സമ്മാനിക്കും. കാരണം, യഥാർഥ സന്തോഷത്തിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും ശക്തമായ മരുന്ന് പുറത്തല്ല—അത് എല്ലായ്‌പ്പോഴും നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെയുണ്ട്.

ഡോ. അരുൺ ഉമ്മൻ

ന്യൂറോസർജൻ